Şamanizm ve Şifa: Beden, Zihin ve Ruhun Eski Anlaşması

İnsanın, yalnızca etten kemikten bir varlık olmadığının farkına varıldığı gün, şifa da bambaşka bir anlama kavuştu.

Binlerce yıl boyunca insanlar hastalığı yalnızca bedende aramadı. Baş ağrısının ardında konuşulamayan sözleri, göğüsteki sıkışmanın ardında taşınan korkuları, uykusuzluğun ardında yitirilmiş yönleri gördüler. İşte Şamanizm tam burada doğdu: İnsanı beden-zihin-ruh bütünü olarak ele alan en eski şifa yollarından biri olarak.

Akademik çalışmaların da işaret ettiği gibi şaman, yalnızca “ritüel yapan kişi” değildir; topluluğun ilk sağaltıcısıdır, halk hekimliğinin en eski yüzlerinden biridir. Araştırmacılar, şamanların tarih boyunca ritüel ve sağaltım pratiklerini birlikte yürüttüğünü; şifacı kimliklerinin onlara saygınlık kazandırdığını belirtir. Hastalığı yalnızca fizyolojik bir bozukluk değil, ruhsal dengenin bozulması olarak yorumlamışlardır.

Şamanın söylediği şey basittir ama sarsıcıdır:

“Hastalık, ruhun sesinin bedende yankılanmasıdır.”

Bu yüzden şifa, bir savaştan çok bir hatırlayıştır.Dengeyi, kökünü, ritmini… kendini.

Şamanik şifada ne iyileşir?

Şamanik anlayışta asıl amaç ağrıyı susturmak değil; insanı yeniden merkeze getirmektir.

Şu alanlara dokunur:

• Ruhun yorgun düştüğü yerler.
• Bastırılmış duygular.
• Uzun süre ertelenen yaslar.
• Kaygının kalpte yuvalandığı boşluklar.
• Yaşamla bağın inceldiği anlar.

Şaman kişiye “hasta” demek yerine, şöyle bakar:

“Ritmi bozulmuş bir varlık.”

Ve onu yeniden ritmine çağırır.

Şamanik şifanın yürüdüğü üç ana yol

Kültürler farklıdır, kıyafetler farklıdır, davullar farklıdır.
Fakat omurgası hep aynıdır.

1) Bitkiler

Bitkiler yalnızca kimyasal bileşik değil; yoldaş kabul edilir:

• Sinir sistemine yumuşak bir el olur
• Kokuyla hafızayı uyandırır
• Zihni yavaşlatır
• Ruhu şimdiye çağırır

Koku burada rastlantı değildir. Koku doğrudan limbik sisteme  dokunur.Bu yüzden ruh parfümleri, hidrosoller ve ritüel spreyleri yalnızca “hoş kokular” değil; kapıdır.
İçeri giren her şey, niyetle birlikte değişir.

2) Ses ve ritim

Davulun tekdüze vuruşu, çıngırağın titrek sesi, nefesin iniş çıkışı…

Bunların hepsinin aynı maksadı vardır:

• Zihnin hızını düşürmek
• Alfa ve theta dalgalarına yaklaşmak
• İç görüşü açmak

Bugün EEG cihazlarında gördüğümüz şeyle, eski bozkırda çalınan davulun etkisi şaşırtıcı biçimde benzerdir. Bilim kendi dilinde ölçer, şaman kendi dilinde yaşatır. İkisi de insanın derin ritmine işaret eder.

3) Niyet ve ritüel

Şamanik şifanının kalbinde basit ama güçlü bir hakikat vardır:Niyet, hareketten önce doğar.Ritüelin şekli değişebilir fakat yapı şöyledir:

• Alan açılır
• Niyet söylenir
• Yükler bırakılır
• Yenilik davet edilir

İşte bu yüzden, küçük bir sprey bile doğru niyetle birleştiğinde yalnızca bir koku olmaz.Kişinin kendisiyle yaptığı sözleşmeye dönüşür.

Kolektif bilinç ve bireysel şifa

Şamanik gelenek yalnız bireye bakmaz; topluluğu da görür.İnsanın yaraları yalnız kendinden değil, ait olduğu büyük hikâyeden de gelebilir.

Toplumların ortak hafızasına “kolektif bilinç” denir.Bu bilinç:

• Kuşaklardan geçen korkular
• Ailede tekrar eden kalıplar
• Savaşların ve felaketlerin bıraktığı görünmez izler
• Toplumların ortak kaygıları ya da arzuları olarak kendini gösterebilir.

Bazen kişinin kendi hayatına sığmayacak kadar büyük bir hüzün taşımasının nedeni budur.
Şamanik şifa bu yüzden yalnız bireyin yarasını değil, kolektifin içindeki düğümü de görmeye çalışır. Bir kişi iyileştiğinde, zincirin bir halkası ışır; ışık diğer halkalara da yürür.

Modern insan neden yeniden şamanizme bakıyor?

Çünkü modern insan hızlı oldu ama huzurlu olamadı. Sürekli uyarı bombardımanı,ekran ışığının hiç bitmeyen gündüzü,performans baskısı,tüketim ama doyamama hâli…

Bütün bunların arasında insan şunu fark etti:

“Ruhum geride kaldı.”

Şamanik şifa, kimseyi mağaraya dönmeye çağırmaz.Aksine fısıldar:

“Teknolojiyle yaşa evet; ama ruhunda saklı olanı da unutma…”

Bu yüzden bugün şamanik yaklaşım, modern dilde şuna dönüşüyor:

• Aromaterapi
• Mindful ritüeller
• Nefes ve niyet çalışmaları
• Hidrosoller ve bitki damıtımları
• Kristallerle sembolik hatırlayışlar

Son söz: Modern tıp ve şamanik yaklaşım yan yana yürüyebilir

Şunu açıkça söyleyelim:

Modern tıp vazgeçilmezdir.Teşhis, tedavi, acil müdahale, ilaç, cerrahi hayat kurtarır.

Şamanik şifa ise bambaşka bir alanda durur:

Anlam arayışı.

Ruhun dengesi.

İçsel ritmin yeniden hatırlanması.

Biz modern tıbbı reddetmeyiz; karşısına değil, yanına yerleşiriz.
Birinin dili bilimdir, diğerinin dili semboldür.
İkisi de insana dokunur; yalnızca farklı kapılardan.

Ve belki şifa dediğimiz şey, tüm kapıların aynı yere açıldığını fark etmektir.